Geschiedenis en cultuur van Iran

De Elamieten bouwden meer dan drieduizend jaar geleden de ziggoerat van Tchogha Zanbil, en de antieke stad Susa behoort tot de oudste ter wereld. In de zesde eeuw v.Chr. stichtte Cyrus de Grote het Achaemenidische Rijk; de Cyruscilinder, vaak omschreven als een vroeg handvest van verdraagzaamheid, is een van de beroemdste documenten uit de geschiedenis. Darius de Grote bouwde Persepolis, waarvan de trappen zijn versierd met reliëfs van delegaties die geschenken brengen uit de hele toenmalige wereld.

De Parthen en daarna de Sassaniden regeerden bijna duizend jaar, bouwden grote overwelfde paleizen en verspreidden de Perzische kunst en staatsmanskunst. Vanaf de 7e eeuw omarmde Perzië de islam met behoud van zijn taal en cultuur, en Perzische geleerden als Avicenna (Ibn Sina), al-Chwarizmi en Omar Khayyam stonden aan de spits van de islamitische gouden eeuw.

De Safawidische dynastie maakte Isfahan aan het einde van de 16e eeuw tot haar hoofdstad en schiep het Naqsh-e Jahan-plein, een van de grootste stadspleinen ter wereld, omlijst door betegelde moskeeën en paleizen. Later bouwde het Kadjaarse tijdperk het rijkversierde Golestanpaleis in Teheran. Zie de regionale tijdlijn en de voormalige monarchieën van de regio. Recente inschrijvingen op de Werelderfgoedlijst zijn de Perzische karavanserai (2023), het oude Hegmataneh, de Medische hoofdstad onder Hamadan (2024), de prehistorische vindplaatsen van de Khorramabad-vallei (2025) en het kasteel van Alamut met zijn bergvestingen (2026).

Het eeuwenoude qanatsysteem van ondergrondse waterkanalen, waarvan sommige duizenden jaren oud zijn, is werelderfgoed. Zowel backgammon als polo heeft Perzische wortels. Het woord paradijs komt van een oud-Perzisch woord voor een ommuurde tuin. Ontdek meer op onze pagina over Perzisch erfgoed en Perzische cultuur en bekijk het erfgoed van Isfahan.